Dhikr - wspominanie Allah

„O wy, którzy wierzycie! Wspominajcie Boga częstym (kathira) wspominaniem!” (Quran 33:41)

Prorok (ﷺ) powiedział: „Przykład tego, który wysławia chwałę swojego Pana (Allah) w porównaniu do tego, który nie wysławia chwały swojego Pana, jest jak przykład żywego stworzenia w porównaniu do martwego.” (Sahih al-Bukhari 6407)

Dhikr (ذِكْر) dosłownie oznacza „wspominanie” albo „pamiętanie”. W islamie oznacza pamiętanie o Allah ﷻ – sercem, językiem i czynami.

To może być:

• mówienie słów uwielbienia i chwały, jak:

• SubhanAllah (Chwała Bogu) - kiedy widzimy coś pięknego, zachwycającego, lub jesteśmy zaskoczeni w pozytywne sposób

• Alhamdulillah (Wszelka chwała Bogu) - po zakończeniu czynności, gdy coś nam się uda, ale też w trudnych chwilach ufając boskiemu przeznaczeniu

• Allahu Akbar (Bóg jest największy) - gdy potrzebujemy dodać sobie odwagi, uświadamiając sobie, że z czymkolwiek musimy się zmierzyć, Allah ﷻ  ma nad tym kontrolę

• La ilaha illa Allah (Nie ma boga oprócz Boga Jedynego) - jako pierwsza i ostatnia rzecz, którą wypowiadamy codziennie, w chwilach zwątpienia lub samotności

• Astaghfirullah (Proszę Boga o przebaczenie) - gdy popełnimy błąd lub przypomnimy sobie coś, czego żałujemy, gdy słyszymy coś nieodpowiedniego lub po prostu by oczyścić serce

• myślenie o Allah ﷻ w ciszy – uświadamianie sobie, że On widzi, słyszy i wie wszystko.

• modlitwa, recytacja Qur’anu, refleksja – to też formy dhikru.

Co znaczy słowo "kathira" w „O wy, którzy wierzycie! Wspominajcie Boga dhikran kathira!” (Quran 33:41)

Kathira oznacza "wiele", "dużo". W codziennym życiu odnosimy je do rzeczy, które robimy często - na przykład wtedy, gdy mówimy, że pijemy dużo kawy. To coś, co stało się rutyną, czynnością wykonywaną niemal automatycznie. 

W kontekście wiary dhikr kathīr oznacza częste wspominanie Allah ﷻ - nie okazjonalnie, nie tylko rano i wieczorem, ale w sposób stały, powtarzający się, naturalny. To stan, w którym pamięć o Allah ﷻ przenika nasze myśli, słowa i czyny - nie tylko wtedy, gdy czegoś potrzebujemy, ale przez cały dzień, w każdej sytuacji. Dhikr kathīr to nie tylko wypowiadanie słów takich jak SubhanAllah, Alhamdulillah, La ilaha illa Allah czy Allahu Akbar - to życie, w którym świadomość obecności Allah ﷻ jest stała, głęboka i prawdziwa. To pamięć, która nie przemija, bo wypływa z miłości, wdzięczności i pokory. Częste wspominanie Allah ﷻ to nie kwestia ilości słów, ale jakości serca, które nieustannie zwraca się ku Temu, który je stworzył.

Allah ﷻ mówi: „O wy, którzy wierzycie! Wspominajcie Boga częstym (kathira) wspominaniem!” (Quran 33:41)

Dlaczego mam wspominać Allah ﷻ, kiedy ogarnia mnie strach i nie wiem, co przyniesie jutro? 

Bo to właśnie wtedy dhikr - wspominanie Allah ﷻ - staje się dla mnie ochroną, przewodnikiem i źródłem siły. W Qur’anie Allah ﷻ mówi: „A kiedy modlitwa zostanie zakończona, to rozejdźcie się po ziemi i szukajcie łaski Boga, i wspominajcie często Boga. Być może, osiągniecie powodzenie!” (62:10). W języku Qur’anu to „być może” nie oznacza wątpliwości. To nie przypuszczenie, ale zapewnienie. To nie „może się uda”, ale „na pewno osiągniesz powodzenie”. 

Dhikr nie jest tylko aktem duchowym - to droga do prawdziwego sukcesu. A ten sukces zaczyna się w sercu. „A ci, którzy uwierzyli i których serca znajdują ukojenie we wspominaniu Boga. Tak! Wspominanie Boga daje sercom ukojenie!” (13:28). To właśnie dhikr daje pokój, kiedy wszystko wokół wydaje się chwiać. To on przywraca równowagę, kiedy tracimy grunt pod nogami. Wspomnienie Allah ﷻ to nie ucieczka od rzeczywistości - to powrót do tego, co prawdziwe, trwałe i niezawodne.

Co ma spokój serca do sukcesu? 

Właśnie na to pytanie odpowiada dhikr - wspominanie Allah ﷻ. To mogą być proste słowa: Ya Allah, SubhanAllah, Astaghfirullah… W dowolnym języku. Nie liczy się forma - liczy się pamięć. Imam Qurtubi powiedział: „Wspominaj Allah - bez znaczenia w jakim języku. Liczy się pamięć.” 

Kiedy się boisz – to nie głowa się boi. To serce. I właśnie o sercu mówi Allah ﷻ: „Wspominanie Boga daje sercom ukojenie!” (Quran 13:28). Ale może pojawić się pytanie: skoro moje serce jest spokojne, a sytuacja się nie zmieniła – to co dalej? Qurtubi tłumaczy: „Serce nie pozostanie spokojne, jeśli język się boi.” Jeśli na ustach są słowa niepokoju – „Nie dam rady”, „To mnie przerasta”, „Ale się boję” – to i serce zacznie drżeć. Ale jeśli twój język trwa przy wspominaniu Allah ﷻ, to i serce odzyskuje pokój. A kiedy serce się uspokoi – pojawia się siła do działania. „Jeśli naprawdę będziesz czynić dhikr – twoje troski zostaną zdjęte.” Dlatego właśnie staraj się pamiętać o Allah ﷻ w zwykłych chwilach, żeby było ono z tobą wtedy, gdy naprawdę będziesz tego potrzebować. Qurtubi mówi: „Język musi być spokojny – ale czynny.” To znaczy: napełniony dhikr – nie tylko słowami, ale też świadomością, że Allah ﷻ obiecał ogromną nagrodę tym, którzy wytrwają. Nie musisz widzieć rezultatu – wystarczy, że pamiętasz o nagrodzie. I dlatego nie ma żadnej wymówki, by nie wspominać Allah ﷻ. Ani w myślach, ani na głos, ani w trudnościach, ani w chwilach pokoju. Bo dhikr to twój oddech – duchowy i prawdziwy.

Czytamy Surah Maryam: „Powiedział: ‘Panie mój! Daj mi znak!’ – powiedział Zachariasz. Allah odpowiedział: ‘Znakiem będzie to, że nie będziesz w stanie mówić do ludzi przez trzy noce’” (19:10). Ale co dzieje się dalej? „Wyszedł Zachariasz ze świątyni do swego ludu i przekazał im znakami: ‘Wychwalajcie Boga rankiem i wieczorem!’” (19:11). To znaczy: nawet jeśli nie możesz mówić – rób dhikr. Nawet w ciszy, nawet bez słów. Bo pamięć o Allah ﷻ nie potrzebuje głosu – potrzebuje serca. Ale jak uczynić dhikr nawykiem? Zastanów się: co robimy codziennie, zupełnie automatycznie? Sprawdzamy telefon, pijemy kawę rano, biegamy, robimy listy zadań. Wszystko jest wynikiem nawyku. Dhikr też może stać się nawykiem – jeśli tylko znajdziesz dla niego miejsce w codzienności. W samochodzie, w kuchni, na pulpicie telefonu – zostaw sobie przypomnienia. A potem pozwól, by dhikr był twoją naturalną reakcją. 

Gdy zobaczysz coś pięknego – powiedz: SubhanAllah. 

Gdy usłyszysz coś szokującego lub niepokojącego – Astaghfirullah.

Bez powodu, po prostu z miłości i wdzięczności – Alhamdulillah. 

A gdy spojrzysz na zwierzęta, naturę – szepnij: As-salamu alaykum. Bo wszystkie stworzenia są w nieustannym zachwycie wobec Allah ﷻ. Tylko my potrzebujemy przypomnienia.

Na podstawie Do you ever sense how powerful your Dhikr (remembrance of Allah ﷻ) is? I Sh Dr Haifaa Younis